Rodzaje ubytków słuchu

Rozróżniamy dwa główne typy ubytków słuchu – „odbiorcze” i „przewodzeniowe”. Możliwa jest także sytuacja, kiedy oba te rodzaje współistnieją jednocześnie – mówimy wtedy o „mieszanym” ubytku słuchu.


Odbiorczy ubytek słuchu

Ten rodzaj niedosłuchu określa się często jako „ślimakowy” lub „sensoryczny”.
Trwały, odbiorczy ubytek słuchy jest wynikiem uszkodzenia komórek rzęsatych wewnątrz ślimaka, nerwu słuchowego lub obu tych struktur jednocześnie. Uszkodzenia wewnątrz ślimaka mogą mieć charakter naturalny, związany ze starzeniem się organizmu (taki rodzaj ubytku słuchu postępujący z wiekiem nazywany jest „presbycusis” lub „presbyacusis”) lub może wynikać z innych przyczyn, takich jak:

  • Częste i długotrwałe narażenie na głośne dźwięki. Dźwięki powodujące uszkodzenie słuchu niekoniecznie muszą być nieprzyjemne – na przykład ekspozycja na głośną muzykę może być równie szkodliwa jak na hałas przemysłowy. Krótkotrwałe narażenie na głośne dźwięki może także powodować chwilowy niedosłuch.
  • Leki ototoksyczne – niektóre spośród leków są szkodliwe dla ślimaka lub/i nerwu słuchowego. Wśród nich są środki używane w leczeniu bardzo poważnych chorób – na przykład raka, ale także niektóre antybiotyki.
  • Niektóre choroby zakaźne, np. różyczka.
  • Komplikacje podczas porodu.
  • Urazy głowy.
  • Niezłośliwy nowotwór nerwu słuchowego
  • Obciążenie genetyczne – niektórych ludzi może występować skłonność do ubytku słuchu.

Odbiorczy ubytek słuchu nie tylko pogarsza naszą zdolność słyszenia cichych dźwięków, ale również ogranicza jakość wszystkiego, co słyszymy. Powoduje, że osoby z tym rodzajem ubytku słuchu często mają problemy ze zrozumieniem mowy. Raz uszkodzone komórki rzęsate w ślimaku pozostają takimi do końca życia człowieka. To oznacza, że odbiorczy ubytek słuchu jest nieodwracalny i nie może być wyleczony.


Przewodzeniowy ubytek słuchu

Taki rodzaj niedosłuchu ma miejsce, gdy dźwięki nie mogą w sposób swobodny dotrzeć do ucha wewnętrznego. Najczęściej wynika to z zatkanego ucha zewnętrznego lub środkowego, na przykład przez nagromadzony nadmiar woskowiny (czop woskowinowy) lub zalegające płyny podczas zapalenia ucha (zwłaszcza dzieci). Przyczyną niedosłuchu przewodzeniowego mogą być także nieprawidłowości w budowie przewodu słuchowego, ucha środkowego lub uszkodzona (pęknięta) błona bębenkowa.

Poważny przewodzeniowy ubytek słuchu może być spowodowany chorobą zwaną otosklerozą, polegającą na nieprawidłowym przyroście kości w uchu środkowym. Nadmiar kości uniemożliwia wówczas swobodne ruchy strzemiączka i tym samym przekazywanie drgań do ucha wewnętrznego.

Wskutek niedosłuchu przewodzeniowego dźwięki stają się cichsze, aczkolwiek nie są one najczęciej zniekształcone. W zależności od przyczyny przewodzeniowego ubytku słuchu może mieć on charakter tymczasowy lub trwały.

Ten rodzaj ubytku słuchu często podlega leczeniu, w tym także na drodze operacyjnej.


Stosunkowo rzadko spotykaną przyczyną ubytków słuchu są uszkodzenia w obrębie mózgu ("uszkodzenia centralne"), w jego części związanej ze słyszeniem.